Nie tworzysz AI? To nie znaczy, że AI Act Cię omija

„Nie tworzę sztucznej inteligencji, więc AI Act mnie nie dotyczy”  to jedno z najczęstszych błędnych założeń, jakie słyszymy od właścicieli małych firm. Tymczasem unijne rozporządzenie o AI (tzw. AI Act) obejmuje nie tylko twórców systemów sztucznej inteligencji, ale też każdego, kto z takich systemów korzysta w swojej działalności, a to dziś praktycznie każda firma, która ma chatbota na stronie, generuje grafiki reklamowe przez AI albo korzysta z narzędzi do automatycznego tworzenia treści.

Mit: „To dotyczy tylko dużych firm technologicznych”

Rzeczywistość jest inna. AI Act rozróżnia kilka ról, ale dla zdecydowanej większości małych i średnich firm liczy się jedna: podmiot stosujący, czyli organizacja, która wykorzystuje gotowy system AI (stworzony przez kogoś innego) w swojej codziennej działalności i decyduje, do czego go używa. Nie musisz niczego programować ani trenować własnego modelu, żeby się w tej roli znaleźć. Wystarczy, że np. wdrożyłeś na stronie chatbota od zewnętrznego dostawcy albo korzystasz z narzędzia generującego opisy produktów.

Ważny wyjątek: przepisy nie obejmują sytuacji, w której korzystasz z AI całkowicie prywatnie, niezawodowo - czyli np. Twoje własne, prywatne używanie asystenta AI do niezwiązanych z firmą spraw nie podlega tej regulacji. Problem zaczyna się tam, gdzie AI wchodzi w kontakt z Twoimi klientami albo wpływa na decyzje w firmie.

Trzy pytania, które szybko pokażą, czy temat Cię dotyczy

1. Czy klient, rozmawiając z Twoją firmą, może nie wiedzieć, że rozmawia z botem? Jeśli masz chatbota obsługi klienta, a z kontekstu rozmowy nie wynika jasno, że to automat (a nie żywa osoba), przepisy wymagają, żeby klient został o tym poinformowany.

2. Czy publikujesz treści (tekst, grafiki, dźwięk, wideo) wygenerowane lub zmienione przez AI bez ludzkiej weryfikacji? Dotyczy to zwłaszcza treści o charakterze informacyjnym, publicystycznym czy dotyczących spraw interesu publicznego - jeśli materiał trafia do odbiorców bez kontroli redakcyjnej człowieka, może pojawić się obowiązek ujawnienia, że powstał z udziałem AI.

3. Czy stosujesz jakiekolwiek systemy rozpoznawania (np. wizerunku, emocji) wobec klientów lub pracowników? To już inna, bardziej wrażliwa kategoria. Takie zastosowania wymagają poinformowania osób, których dotyczą, o samym fakcie stosowania systemu i o tym, jak przetwarzane są ich dane.

Jeśli na którekolwiek z tych pytań odpowiadasz „tak” temat realnie Cię dotyczy, niezależnie od wielkości firmy.

To już nie jest „przyszły” obowiązek, część przepisów już obowiązuje

Tu jest coś, co łatwo przeoczyć: obowiązki dotyczące przejrzystości, czyli te związane z informowaniem o kontakcie z AI i oznaczaniem treści generowanych przez AI. Zaczęły obowiązywać 2 sierpnia 2026 roku. To oznacza, że jeśli czytasz ten artykuł, ten przepis już działa, a nie dopiero się zbliża. Jeśli masz na stronie chatbota i nigdy nie sprawdzałeś, czy spełnia wymóg informowania klienta o rozmowie z AI - warto zrobić to najbliższym tygodniu, a nie odkładać "na kiedyś".

Kolejny istotny termin jest dalej, ale też wart zapamiętania: od 2 grudnia 2027 roku zaczną obowiązywać dodatkowe obowiązki dla systemów AI uznanych za „wysokiego ryzyka” m.in. tych wykorzystywanych w rekrutacji. Jeśli planujesz w najbliższym czasie wdrożyć narzędzie AI do wstępnej selekcji CV, to jest dokładnie ten obszar, na który warto już teraz zwrócić uwagę przy wyborze dostawcy.

Czego AI Act raczej NIE obejmuje

Żeby nie wpaść w drugą skrajność, panikę, że „wszystko jest teraz AI Act”. Warto wiedzieć, że proste narzędzia oparte na regułach (np. arkusz kalkulacyjny z formułami, klasyczna automatyzacja typu „jeśli pole X, to akcja Y”, podstawowe filtry statystyczne) nie są systemami AI w rozumieniu tej regulacji. Nie każde słowo „automatyzacja” w opisie narzędzia oznacza, że nagle podlegasz nowym obowiązkom.

Co zrobić w najbliższym czasie

Jeśli po przeczytaniu tego artykułu podejrzewasz, że temat może Cię dotyczyć, sensowna kolejność działań wygląda tak:

1. Zrób listę narzędzi AI, z których faktycznie korzystasz w firmie (chatbot, generator treści, narzędzia do grafiki, systemy rekomendacji itp.).
2. Przy każdym sprawdź, czy klient/odbiorca ma jasność, że ma do czynienia z AI - jeśli nie, dodaj odpowiednią informację (np. w stopce czatu albo w regulaminie).
3. Jeśli planujesz wdrożyć AI w obszarach wrażliwych (rekrutacja, ocena klientów, systemy rozpoznawania) - zapytaj dostawcę narzędzia wprost, czy klasyfikuje je jako system „wysokiego ryzyka” w rozumieniu AI Act, zanim podpiszesz umowę.
4. W razie wątpliwości skonsultuj się z prawnikiem specjalizującym się w prawie nowych technologii - to obszar, w którym błędna interpretacja może być kosztowna, a przepisy wciąż są stosunkowo nowe.

Na blogu afaktury.pl będziemy wracać do tematów regulacyjnych dotykających małych firm - nie tylko podatkowych, jak KSeF czy e-Doręczenia, ale też takich, które łatwo przeoczyć, bo z pozoru „nie brzmią” jak coś, co dotyczy jednoosobowej działalności.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej, w razie wątpliwości co do klasyfikacji konkretnego narzędzia lub zakresu obowiązków skonsultuj się z prawnikiem.
Źródlo: https://www.ey.com/pl_pl/insights/law/ai-act-w-praktyce-co-nowe-przepisy-oznaczaja-dla-twojej-organizacji